Czy każde postawienie granicy jest zdrowe? Czy za słowami „mam do tego prawo” może kryć się manipulacja? Czy można używać języka psychologii – po to, by ranić? I co zrobić, gdy ktoś nazywa granicą coś, co w rzeczywistości jest zimnym odcięciem, karą lub formą kontroli? Granice same w sobie są potrzebne. Są przejawem troski o siebie, o relacje, o równowagę. Ale nie każda „granica” jest zdrowa. I nie każda służy ochronie…
Zdarza się, że do mojego gabinetu trafiają osoby, które słyszały w relacjach: „Mam prawo robić co mi się podoba. Jestem wolnym człowiekiem”, „Nie odzywam się, bo uczę Cię szacunku do mnie” czy „Nie interesuje mnie, jak Ty to widzisz – teraz ja dbam o swoje i mam do tego pełne prawo”. I te osoby, zamiast poczuć ulgę, czują wstyd, zamieszanie, bezsilność. Bo niby kogoś granica uderza mocniej niż pięść. Zostaje użyta jak mur. Jak kara. Jak narzędzie, które nie chroni, lecz odrzuca. Doskonale te osoby rozumiem. Rozumiem ich obiekcje, łzy i strach…
Dlatego w mojej książce „Oblicza toksyczności. Jak rozpoznać destrukcyjne metody działania i jak się przed nimi chronić” (link do książki >TUTAJ<), piszę o granicach nie tylko jako o narzędziu ochrony, ale także jako o zjawisku, które może zostać wypaczone. Bo słowo „granica” nie chroni automatycznie. Zależy, kto i jak je wypowiada. Temu zjawisku – tej formie manipulacji poświęcę również ten artykuł…
Czy można stosować przemoc, zasłaniając się „prawem”?
Tak. Bywa, że osoba mówiąca: „Dbam o siebie” czy „Mam prawo do wszystkiego…” – tak naprawdę unika odpowiedzialności. Bywa, że osoba mówiąca: „Stawiam granicę” – tak naprawdę manipuluje ciszą, by druga strona poczuła się winna. Bywa też, że osoba mówiąca: „Nie jestem Twoim terapeutą/terapeutką” – w rzeczywistości przekreśla cudzą wrażliwość i bliskość.
Niestety ale granice mogą być stawiane z miejsca zemsty czy potrzeby dominacji. Mogą być niewypowiedziane – jak milczenie, ignorowanie wiadomości, pozorne „wycofanie się dla własnego dobra”. Mogą być też agresywne – jak ostrzeżenia, ultimatum, chłód emocjonalny.
Jak rozpoznać toksyczne granice?
Po tym, co zostaje po drugiej stronie. Zdrowa granica przynosi przestrzeń do rozmowy – nawet jeśli jest trudna. Toksyczna „granica” zostawia drugiego człowieka w zamęcie, napięciu i wstydzie.
To nie znaczy, że zawsze trzeba się tłumaczyć. Ale oznacza, że jeśli Twoja granica naprawdę służy ochronie – nie będzie jednocześnie ranić kogoś z premedytacją. Granica wypowiedziana z miłości do siebie brzmi inaczej niż ta, która wychodzi z potrzeby „pokazania komuś, gdzie jego miejsce”.
TEST: Czy ktoś stosuje wobec Ciebie toksyczne granice?
Jeśli zastanawiasz się, czy czyjeś „stawianie granic” nie służy manipulacji lub kontroli – ten test może pomóc Ci to rozpoznać. Odpowiedz szczerze na poniższe pytania: TAK / NIE / NIE WIEM
- Czy czujesz się ukarany/a, gdy druga osoba stawia granicę (np. przez milczenie, wycofanie, chłód)?
- Czy granice tej osoby są stawiane nagle, bez uprzedzenia, a Ty nie wiesz, co zrobiłaś/eś źle?
- Czy po postawieniu granicy jesteś ignorowany/a, traktowany/a z góry albo unikasz kontaktu przez wiele dni – bez słowa wyjaśnienia?
- Czy druga osoba powołuje się na „dbanie o siebie”, ale jej zachowania ranią Cię lub poniżają?
- Czy próba rozmowy kończy się słowami: „Nie mam obowiązku Ci się tłumaczyć, to moja granica” – mimo że chodziło Ci tylko o zrozumienie?
- Czy masz wrażenie, że granice są stawiane nie po to, by coś uzdrowić – ale po to, by ukarać lub wywołać poczucie winy?
- Czy „stawianie granic” tej osoby wiąże się z cichymi dniami, pasywną agresją lub znikaniem z Twojego życia bez słowa?
- Czy zdarza się, że czujesz się zmanipulowany/a, ale nie potrafisz tego nazwać – bo przecież „każdy ma prawo do granic”?
- Czy boisz się mówić o swoich emocjach, żeby nie usłyszeć, że „to przekraczanie czyjejś przestrzeni”?
- Czy po każdej takiej sytuacji zostajesz z pytaniem: „Czy to naprawdę była granica… czy może sposób na to, by mnie uciszyć?”
Wiedz, że nawet jedno TAK jest informacją, którą warto bliżej pooglądać, aby siebie ochronić. Im więcej TAK, to tym więcej informacji w kierunku zachowania bezpieczeństwa.
Jak postawić zdrową granicę na toksyczną granicę?
To niełatwe. Bo toksyczne granice bywają jak mgła – nie wiesz, gdzie się kończysz Ty, a gdzie zaczyna manipulacja. Ale to właśnie wtedy warto wrócić do siebie. Do swojej intencji. Do pytania: czy to, co czuję, ma prawo być uznane – nawet jeśli komuś nie pasuje?
Postawienie granicy wobec toksycznej „granicy” może wyglądać tak:
„Rozumiem, że masz prawo dbać o siebie. Ale kiedy milczysz przez kilka dni i nie tłumaczysz dlaczego, rani mnie to. Potrzebuję komunikacji, nie ciszy jako formy kary.”
Albo:
„Szanowałam/em Twoją przestrzeń, ale nie zgodzę się na to, bym była traktowana jak ktoś, kto nie zasługuje na wyjaśnienie. Moje emocje też są ważne.”
To nie jest atak. To nie jest próba przełamania czyjejś autonomii. To powrót do własnego ciała, własnych granic, własnego prawa do spójności. Zdrowa granica wobec toksycznej granicy to akt odwagi. To nie walka – to wybór, by siebie już dłużej nie porzucać.
W mojej książce „Obliczach toksyczności” piszę o tym, że granica nie musi być głośna, żeby była ważna. Czasem najpotężniejszym aktem stawiania granic jest powiedzenie cicho, ale stanowczo: „to mnie rani”.
A teraz zostawię Ci pytanie – może najważniejsze w całym tym tekście: Czy ktoś kiedykolwiek zranił Cię stawiając niby granicę? Jeśli chcesz, napisz o tym. Jesteś bezpieczna/y. Jestem tutaj i czytam.
Autorka: AGNIESZKA ZBLEWSKA 
ODSZUKAJ RADOŚĆ W KILKU SŁOWACH - CZYTAJ i UCZ SIĘ
- DEPRESJA
- EMOCJE i NASTRÓJ
- My Lifestyle
- OBLICZA TOKSYCZNOŚCI
- PSYCHOLOGIA ASERTYWNOŚCI
- PSYCHOLOGIA KOMUNIKACJI
- PSYCHOLOGIA KONFLIKTU
- PSYCHOLOGIA MIŁOŚCI
- PSYCHOLOGIA ODŻYWIANIA
- PSYCHOLOGIA OSOBOWOŚCI
- PSYCHOLOGIA PEWNOŚCI SIEBIE
- PSYCHOLOGIA PRACY
- PSYCHOLOGIA PRZEMOCY
- PSYCHOLOGIA RODZINY
- PSYCHOLOGIA ROZWOJU
- PSYCHOLOGIA SEKSU
- PSYCHOLOGIA STRATY
- PSYCHOLOGIA SUKCESU
- PSYCHOLOGIA ŚWIADOMOŚCI
- PSYCHOLOGIA SZCZĘŚCIA
- PSYCHOLOGIA UZALEŻNIENIA
- PSYCHOLOGIA WPŁYWU - AFIRMACJE
- PSYCHOLOGIA ZABURZEŃ
- PSYCHOLOGIA ZDROWIA
- PSYCHOLOGIA ZMIANY
- PSYCHOLOGIA ZWIĄZKU
- PSYCHOTERAPIA
- TECHNIKI NLP
- TOKSYCZNE OSOBOWOŚCI
- WARTO PRZECZYTAĆ
- WARTO WIEDZIEĆ
- WYSOKA WRAŻLIWOŚĆ
SZUKAJ
NEWSLETTER
Zapisz się na naszą listę mailingową Niech nigdy nie ominie cię żadna nowinka
[newsletter_signup_form id=1]NAJNOWSZE ARTYKUŁY
ŚLEDŹ MNIE
